Wat een heerlijk moestuin jaar! Natuurlijk kan ik dat alleen maar zeggen omdat we een grondwaterpomp hebben om te beregenen anders had er weinig kunnen groeien het afgelopen seizoen. Maar wat was het heerlijk om zoveel zon op m’n lijf te mogen voelen. Ik geniet zo van die warmte..
Dit jaar was ik op tijd begonnen. In januari gestart met de zoete aardappel, 1 paarse en een oranje bataat voor een deel in het water gelegd waardoor er wortels maar ook uitschieters groeiden. Zodra ze groot genoeg waren zijn ze in vaasjes met water gezet zodat er wortels kunnen ontstaan waarna ze uiteindelijk in een potje verpoot worden. De oogst was enorm. Gelukkig lukte het dit jaar in januari ook om de paprika’s, de pittige paprika’s, de cherry tomaten en de gewone tomaten voor te zaaien. En wonderbaarlijk genoeg sloeg alles dit jaar in 1 keer aan. De opkweek in de kasjes maakte dat er toch wat vertraging in groei ontstond. Doordat het in het begin heerlijk warm was en vervolgens weer echt koud werd vertragen de planten en dat nemen ze de verdere opstart met zich mee. Alsof ze staan te kou-kleumen met opgetrokken schouders. De vruchten waren dan ook later maar toen ze eenmaal op gang kwamen was er geen houden meer aan. Tomatensaus, tomatenketchup, tomatenpuree, potten vol gedroogde tomaten, sambal, heerlijke currypasta, je kunt het zo gek niet bedenken. En zelfs vandaag(19 okt) zijn de laatste potjes sambal gemaakt, zijn er nog tomaten uit de droogoven gehaald, waarbij ik al 3 keer eerder geroepen heb dat het echt de laatste zijn. Nu wel echt, verwacht ik.
Het blijft bijzonder dat je ieder jaar weer opnieuw op kale grond begint. Alleen het fruit blijft op een vaste plaats staan, de rest rouleert om de bodem optimaal te houden. Dus ieder jaar bouw je weer op, bewerk je, verzorg je, breek je af en zaai je daar waar mogelijk is een groenbemester in om de Aarde gedurende de winter bedekt te houden. Uiteindelijk bepaalt een gezonde bodem hoe krachtig je planten worden en die levenskracht eten we dan weer. Het blijft magisch mooi hé! Dit is het 4e jaar van de moestuin op deze plek en ieder jaar verbetert de grond weer. Doorgaans staat er 7 jaar voor eer de grond in balans is maar mooi dat het nu al voelbaar verbetert. Dit jaar heb ik zoveel plezier van mijn koperen schoffels en schepje gehad, dat werkt zoveel fijner dan ander gereedschap. Ik moet wel snel zijn want anders is mijn kleinzoon van 7 ermee weg 😉 Ook hij ervaart duidelijk dat het lekkerder werkt en hij helpt graag mee in de moestuin. Een ware tuinder in de dop.
Vorig jaar vond ik dat we te weinig komkommers en augurken hadden. Voor de kleinkinderen was het dit jaar een weelde om ze zo van de plant te eten en ze dagelijks mee naar school te nemen. En volgens mijn oudste kleindochter zijn er geen lekkerdere komkommers dan die uit oma’s tuin. Wel moet ik eerlijk bekennen dat na de 70e ingemaakte pot augurken ik geen augurk meer kon zien. De buurvrouw is met het laatste deel verrijkt en daarna heb ik de planten eruit getrokken. Ze zijn overigens wel lekker geworden maar dat mag ook wel na al dat inmaak werk….
De eerste 15 kg kool staan in potten tot zuurkool te verworden. Maar er waren zoveel kolen dat mijn glazen potten van 1 liter op waren. Bij ’toeval’ kwam ik bij Hof3 in Dordrecht uit en daar stond een mega grote zuurkoolpot die mij gegund werd waardoor ik de rest van de kolen deze week in deze pot in ga maken. Er kunnen 35 kolen in totaal in dus volgend jaar gaan alle kolen daarin. Dat is een heel stuk makkelijker werken. Het wordt dus veel zuurkoolstamp en zuurkooltaart deze winter, gezellig om samen te eten en te delen.
De pompoenen laat ik klimmen. Dat scheelt een hoop ruimte en maakt het heerlijk overzichtelijk. Ieder jaar verbaas ik me over de kracht van die planten. De pompoenen hangen gewoon aan die stengels en ze wegen echt wel wat. De oogst van de butternut pompoenen is op 40 stuks blijven steken. De oranje pompoenen bewaren redelijk goed maar de butternuts zijn toch wat kwetsbaarder. Met een deel zijn deze en gene verblijd en een deel is klein gesneden en vacuum getrokken in de diepvries verdwenen. Klaar voor gebruik, ook makkelijk. Dit jaar had ik voor het eerst pompoenen geteeld specifiek voor de pompoenzaden, die groene zaden die je in de natuurwinkel koopt. De pompoenen waren echt enorm groot en super zwaar dus de verwachtingen waren hoog gespannen. We hebben er hartelijk om gelachen toen we hem opensneden. Nog geen 150 gram pompoenpitten zat er in 1 pompoen. De pitten zijn wel heerlijk, het vruchtvlees wat minder maar volgend jaar toch maar eens een ander ras proberen in de hoop dat die meer opbrengst heeft. Het blijft wel leuk om steeds wat nieuws te proberen!
Zo wilden de stambonen maar niet opkomen dit jaar. Na 4 keer zaaien stonden er 5 plantjes zeer armoei-ig te wezen. Zo van ‘we staan hier omdat jij vol bleef houden maar blij zijn we echt niet’. Ik heb ze uit hun lijden verlost en ze liefdevol naar de composthoop gebracht. De stokbonen daarentegen gaven gul! We hebben ervan genoten. Evenals de courgette planten die maar vruchten bleven geven. Mooi om te zien hoeveel courgettes er aan zo’n plant groeien en dan nog steeds nieuwe bloemen blijven geven.
De frambozen hadden ook een langere opstart nodig dan gewoonlijk en we hadden minder oogst dan voorgaande jaren. Waarschijnlijk zat de kou in hun systeem bij de opstart en hadden zij vervolgens last van hittestress. Niettemin waren ze heerlijk en hebben we er van genoten. Niets is zo lekker als frambozen van de struik eten. Dat geldt trouwens ook voor de bramen. Dat vind ik zo’n rijkdom. De appelbomen in de moestuin hebben goed vrucht gedragen,de appelbomen in de boomgaard hebben een klap vorst gehad tijdens de bloeiperiode waardoor zij nauwelijks vrucht hebben gedragen. De bomen worden wel ieder jaar weer sterker dus volgend jaar weer een nieuwe ronde met nieuwe kansen. Wel was dit het eerste jaar met een serieuze perenoogst. Jawel die boompjes die we uit de schredder hebben ‘gered’ beginnen vrucht te dragen…..eindelijk. Zo probeer ik steeds weer nieuw fruit uit. Dat wat in de moestuin niet op zijn plek staat omdat het dorens blijkt te hebben of gewoon teveel ruimte in neemt wordt in het najaar weer verplant naar de boomgaard. Daar kan het uitbundig doorgroeien en kunnen we toch van de vruchten genieten.
Dit jaar hebben we de Koninginnenpage enkele malen gespot en ontdekten we maar liefst 7 rupsen van deze bijzondere vlinder in de dille en de venkel. Het zijn waardplanten voor de Koninginnenpage en mogen in onze moestuin uiteraard niet ontbreken. Ik voel me ieder jaar weer vereerd door haar bezoekjes. Dille is een zalig kruid met een heerlijke geur die het goed doet in alle prachtige boeketten die geplukt worden. Want uiteraard ontbreken de bloemen niet in de moestuin, daar is het tenslotte allemaal mee begonnen. Ze maken me nog steeds zo onwijs blij. Net als mijn grote vriend in een klein lijf. Hij is mijn maatje en is meestal daar waar ik ben. Naast zijn vrolijkheid is hij een echte muizen- en zelfs rattenvanger, echt een onverschrokken terriër met een hartje van goud.
Van de spruiten, de rode kool, de boerenkolen, sla-soorten, meerdere soorten bessenfruit, aardbeien, citroenvebena, bleekselderij, koolrabi, de theekruiden, de kruiden en bloemen voor zalfjes en tincturen en alles wat ik vergeten ben te noemen, heb ik geen foto’s gemaakt. Volgend jaar weer nieuwe kansen.
Tot zover een “korte” weergave van een rijk seizoen. De komende weken nog wat ontmantelen en dan is januari weer de start van het nieuwe. Klinkt wel als heel dichtbij terwijl ik nog best even op adem wil komen van de inspanning van het afgelopen seizoen. Tijd om het breiwerk weer op te pakken, weer eens iets moois te gaan vilten en weer lekkere dingen te gaan bakken. Telen blijft een wonder in samenwerken met de natuur, oogsten is rijkdom, koken en opeten ook. Alleen of in goed gezelschap, het blijft een feest!
